Sledeće knjige, članci, periodika i organizacije mogu biti od interesa onima koji žele da malo dalje istraže temu ove knjige. Ne preuzimam odgovornost za stavove ovih autora, a oni ne preuzimaju odgovornost za moje. Možda negde postoje dva libertarijanca koji se oko svega slažu, ali ja nisam jedan od njih.

Većina su knjige i članci koje sam pročitao, iako u nekim slučajevima navodim knjigu koju nisam pročitao, a čiji je autor čije radove poznajem. Nekoliko knjiga, uglavnom o istoriji, uključeno je na preporuku Džefrija Rodžersa Hamela, koji je pomogao u ažuriranju referenci za drugo izdanje; one su identifikovane njegovim inicijalima. On je takođe odgovoran za mnoge opise libertarijanskih magazina i organizacija.

Fikcija

Poul Anderson, ‘No Truce with Kings’, u Time and Stars (Garden City, NY: Doubleday, 1964). Libertarijanska noveleta koja igra pošteno. Loši momci su takođe dobri momci. Ali pogrešni. Na polovini ste priče pre nego što shvatite na kojoj strani je autor.

Robert A. Heinlein,
Mesec je surova gazdarica (New York: Putnam, 1966). Većina njegovih knjiga sadrži zanimljive ideje. Ova je smeštena u verodostojno
anarho-kapitalističko društvo i bila je jedan od izvora iz kojih su se razvile moje ideje o
ovoj temi. Diskusija o svim dobrim stvarima u ovoj knjizi zahtevala bi dugačak članak; nekada bih ga možda napisao.

C. M. Kornbluth,
The Syndic (Garden City, NY: Doubleday, 1955). Knjiga o privlačnom libertarijanskom društvu kojim upravlja organizovani kriminal uhvaćen u problem stabilnosti. Preti mu spoljni neprijatelji i očigledno je osuđeno na konačni kolaps; svaki energičan pokušaj da se brani učiniće da više nije vredno odbrane.

Larry Niven i Jerry Pournelle, Oath of Fealty. (New York: Pocket Books, 1981). Oba autora ove knjige imaju određene libertarijanske simpatije, ali niko od njih nije ortodoksni libertarijanac. Radnja je smeštena u blisku budućnost i fokusira se na privatno vlasničku arkelogiju, zgradu veličine malog grada koja obezbeđuje sopstvene zamene za vladine usluge. Centralna tačka knjige, koja bi mogla biti od interesa anarho-kapitalistima, jeste to da će ljudi kojima štiti privatna organizacija umesto vlade osećati prema toj privatnoj organizaciji istu vrstu lojalnosti i patriotizma koju ljudi danas osećaju prema svojoj naciji. Arkelogija je „mi“, a vlada grada Los Anđelesa je „oni“.

Niven i Pournelle su zajednički napisali nekoliko drugih dobrih knjiga koje nemaju mnogo veze sa libertarianizmom; posebno preporučujem The Mote in God’s Eye i Inferno. ‘Cloak of Anarchy’, u Nivenovoj kolekciji Tales of Known Space(New York: Ballantine, 1975), je anti-anarhistička priča koju bi anarhisti trebalo da pročitaju i razmotre.

H. Bimej Pajper i Džon Džozef Makgvajr, Lone Star Planet (poznata i kao A Planet for Texans). Mnogo zabave. Smeštena na planeti čija je jedna od centralnih institucija očigledno inspirisana Menkenovim esejom.

Ayn Rand, Atlas Shrugged (New York: Random House, 1957). The Fountainhead (Indianapolis: Bobbs-Merrill, 1943). Anthem, rev. ed., (Los Angeles: Pamphleteers, 1946). Randini romani su uznemirili neke ljude jer su svi heroji zgodni, a negativci mučni, sa imenima koja im odgovaraju. Uradila je to namerno; nije verovala da umetnost treba da bude realistična i napisala je The Romantic Manifesto (New York: World Publishing, 1969) kako bi to dokazala. Kada joj je neko rekao da njen rad nije u glavnom toku američke književnosti, navodno je odgovorila da je „glavni tok američke književnosti stagnirajuće močvaro.“

Eric Frank Russell, Velika eksplozija (New York: Dodd, Mead, 1962). Birokrati sa Zemlje ponovo sastavljaju univerzum. Jedan od njihovih neuspeha uključuje intrigantno anarhistsko-pacifističko društvo. Ova priča je možda proizašla iz MYOB (skraćenica za ‘Mind Your Own Business’).

J. Neil Schulman, Alongside Night (New York: Avon, 1987), The Rainbow Cadenza (New York: Simon and Schuster, 1983). Dva eksplicitno libertarijanska romana. Prvi opisuje libertarijansku pobunu u bliskoj budućnosti, drugi društvo sa odnosom muškaraca i žena deset prema jedan gde su žene mobilisane u prostitucijski korpus. Prvi je sada snimljen kao film, u kojem sam dobio malu ulogu.

L. Neil Smith, The Probability Broach (New York: Ballantine, 1980), The Venus Belt (New York: Ballantine, 1980) i još mnogo toga što još nisam pročitao. Njegove knjige su ponekad zabavne; moja glavna rezervacija je što su dobri likovi previše očigledno u pravu i pobeđuju previše lako.

Vernor Vinge, True Names (New York: Bluejay, 1984), The Peace War (New York: Bluejay, 1984; Ultramarine, 1984), Marooned in Realtime (New York: Bluejay, 1986; Baen, 1987). Ovo su naučnofantastični romani jednog libertarijanca sa zanimljivim idejama. Istorijska pozadina poslednjeg od ova tri, koji je smešten u veoma daleku budućnost, uključuje anarho-kapitalističko društvo prema opštim linijama opisanim u III delu ove knjige.

Priča „Nekontrolisani“, uključena u knjigu Istinska imena i druge opasnosti (New York: Baen, 1987), smeštena je nakon Rat mira i pre Napušteni u stvarnom vremenu. Ona prikazuje anarho-kapitalističko društvo pod napadom susedne države. Jedna od najboljih stvari u priči je način na koji i anarhisti i pristalice države uzimaju sopstvene institucije zdravo za gotovo. Neuspeh napada je delom rezultat toga što su njegovi vođe pogrešno protumačili ono na šta su naišli, jer insistiraju na tome da anarho-kapitalističko društvo posmatraju kao nešto između rivalne države i grupe gangstera.

Ekonomija

Armen A. Alchian i William R. Allen, University Economics: Elements of Inquiry, 3. izdanje, (Belmont,
CA: Wadsworth, 1972). Dobar
nekonvencionalni ekonomski tekst, zabavno napisan.

Robert Frank, Passions Within Reason: The Strategic
Role of the Emotions. Zanimljiva diskusija o tome kako se emocije uklapaju u
ekonomski model racionalnog ponašanja od strane originalnog ekonomiste sa kojim se prilično
često ne slažem. (Norton 1988)

Milton Friedman, Kapitalizam i sloboda (Chicago: University of Chicago Press, 1962). Ovo je moderni libertarijanski klasik i vredno je čitanje.

Milton and Rose Friedman, Free to Choose: A Personal Statement (New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1980). The Tyranny of the Status Quo (New York: Harcourt Brace Jovanovich, 1983). The first of these is the case for a free society from as lightly more moderate position than mine. The second is largely an explanation of why it is so hard to change the existing situation, even when a candidate like Reagan or Thatcher is apparently elected for the purpose of doing so.

Henry Hazlitt, Ekonomija u jednom času (New York: Harper, 1946). Smatra se da ovo predstavlja dobar kratak uvod u ekonomiju; nisam ga pročitao.

Henry Hazlitt, Vreme će se vratiti: Roman o ponovnom otkriću kapitalizma, rev. izdanje, (New Rochelle, NY: Arlington House, 1966). Ponovno otkriće kapitalizma u budućem komunističkom svetu. Pretvara se da je roman. Ignorišite to i ući ćete u fascinantno objašnjenje zašto socijalizam ne može funkcionisati tako dobro kao kapitalizam i šta se dešava kada on to pokuša.

Daniel Kahneman, Thinking, Fast and Slow (Farrar,
Straus and Giroux 2011). Centralna pretpostavka ekonomije je racionalnost,
da pojedinci teže tome da preduzmu akcije koje najbolje ostvaruju njihove ciljeve.
Deo odbrane te pretpostavke u mojoj Price Theory bio je argument
da, iako to nije savršen opis ljudskog ponašanja, to je najbolji
mogući opis, pošto bez teorije iracionalnosti nismo imali način da
predvidimo odstupanja od racionalnog delovanja.

Kahneman ima teoriju o
iracionalnosti. Njegova knjiga se može posmatrati ili kao kritika pretpostavke o
racionalnosti ili kao proširena verzija iste, koja u ograničenja
sa kojima pojedinačni donosilac odluka mora da se nosi uključuje i ograničenu
moć obrade ljudskog mozga. On je psiholog koji je dobio Nobelovu nagradu iz
ekonomije i, po mom mišljenju, zaslužio ju je.

Alfred Marshall, Principles of Economics, 8. izdanje (London:
Macmillan, 1946). Ovo je knjiga koja je, više od bilo koje druge, stvorila modernu ekonomiju;
prvi put je objavljena 1890-ih godina i i dalje vredi pročitati. Pristup razumevanju
ekonomske efikasnosti koji
koristim
pozajmljen je, uz male modifikacije, iz Knjige III, poglavlje 6.

Ludwig von Mises, Human Action: A Treatise on Economics, 3. izdanje, (Chicago: Regnery, 1963). U libertarijanskim krugovima se mnogo govori o podeli između austrijske i „Čikago” škole ekonomske teorije, uglavnom od strane ljudi koji nijednu ne razumeju. Ja sam klasifikovan kao „Čikago”. Ovo je magnum opus jednog od vodećih Austrijanaca. Njegov Liberalism  mi je opisan kao kratak, pristupačan i možda direktnije povezan sa temom ove knjige. Nisam ga pročitao.

S. Peltzman, „Evaluacija zakonodavstva o zaštiti potrošača: Amandmani na lekove iz 1962. godine.“ Journal of Political Economy septembar/oktobar 1973. Ovo je klasičan primer korišćenja ekonomije i statistike za merenje efekta državne regulacije. Peltzmanov zaključak je bio da je zakonodavstvo koje je proučivao smanjilo stopu uvođenja novih lekova za oko polovinu, dok nije imalo primetno dejstvo na njihov prosečni kvalitet.

Adam Smith, Istraživanje prirode i uzroka bogatstva naroda (1776; izd., New York: Modern Library, 1937). Obično se naziva jednostavno Bogatstvo naroda, ovo je verovatno najuticajnija libertarijanska knjiga ikada napisana. Webbed.

George J. Stigler, „Konkurencija u Sjedinjenim Državama”, u Pet predavanja o ekonomskim problemima (Longmans, Green and Co., London 1949)

Oliver Williamson, Markets and Hierarchies: Analysis and Antitrust Implications (The Free Press, New York, 1975). Ovo sadrži, između ostalih zanimljivih stvari, diskusiju o problemima sa vrstom agoričkih ekonomskih aranžmana koji su opisani u Poglavlju 35 i pokušani pre više od jednog veka. Bilo to vole ili ne, postoje razlozi zbog kojih hijerarhijske firme postoje.

Law and Economics

Gary S. Becker i George J. Stigler, “Law Enforcement, Malfeasance, and Compensation of Enforcers,” Journal of Legal Studies, 3 (januar 1974), 1-18. Ovaj članak, dvojice eminentnih ekonomista, uveo je ideju privatnog krivičnog gonjenja u literaturu o pravu i ekonomiji.

Michelle Boldrin i David Levine, Prot intelektualnog monopola (Cambridge University Press: 2010). Zanimljiva knjiga koja se protivi intelektualnoj svojini.

Jesse Byock, Feud in the Icelandic Saga (Berkeley: University of California
Press, 1982). Byock is a historian.
While his perspective on the Icelandic system is quite different from mine, his conclusions are similar.

R. H. Coase, ‘The Problem of Social Cost’, Journal of Law and Economics, 3 (October 1960). This is the article that originated the Coase Theorem and revolutionized the economic analysis of legal rules, in particular rules dealing with externalities.

Richard Epstein, Takings: Private Property and the Power of Eminent Domain (Cambridge: Harvard University Press, 1985). Richard Epstein is both a prominent legal scholar and a libertarian. This book argues that the takings clause of theConstitution („nor shall private property be taken for public use, without just compensation“), properly interpreted, imposes stringent constraints on what the government is permitted to do. A city government that zones my block as single-family residences only is taking from me one of the bundle of rights that make up my ownership of my house—the right to rent out part of it. Under Epstein’s interpretation of the Constitution, it can do so only if it is willing to compensate me for the loss(„just compensation“) and only if the benefits of the law are distributed very widely („for public use“). Since most such government interventions are intended to benefit one group at the expense of another and politically profitable only for that reason, most of what government now does is, by Epstein’s interpretation, unconstitutional. A government bound by his constraints would do very much less than our government presently does.

Deo što ovu knjigu čini zanimljivom je inteligencija autora i sofisticiranost argumentacije.
On ne samo da iznosi ustavnu interpretaciju; on prepliće linije argumentacije zasnovane na ustavnoj teoriji, ekonomiji javnog izbora i političkoj filozofiji, kako bi podržao
i objasnio svoj zaključak.

Kritika Epstajina
zbog toga što nije otišao dovoljno daleko je Jeffrey
Rogers Hummel, ‘Epstein’s
Takings Doctrine and the Public-
Good Problem’, Texas
Law Review, 65 (maj 1987), 1233-1242.

Jednom sam čuo demokratskog
senatora kako ispituje kandidata za Vrhovni sud i pita da li se slaže sa Epstajevim
stavom, sa jasnom implikacijom da, ako se slaže, ne bi trebalo da bude potvrđen.

Richard A. Posner,
Economic Analysis of Law 3. izdanje (Boston: Little,
Brown, 1986). Ovo je
traktat koji se pretvara da je udžbenik; prvo izdanje je pomoglo u stvaranju moderne
ekonomske analize prava.

Moj nacrt ekonomske analize prava u Poglavlju 43 je ograničen na najmanje dva načina. On ignoriše mnoge komplikacije sa kojima bi se neko suočio prilikom sastavljanja stvarnog zakonskog koda. Takođe se fokusira na pitanje koje su pravne norme ekonomski efikasne, dok ignoriše dva druga važna pitanja: šta nam ekonomija govori o posledicama zakona koje zapravo imamo i šta nam ekonomija govori o tome kakve zakone možemo očekivati da imamo.

Posner pristupa temi iz drugog ugla. On tvrdi da postoje razlozi da se očekuje da će common law, sistem pravnih normi koji ne generiše zakonodavac već akumulacija sudskih odluka, biti ekonomski efikasan, i on tvrdi da pokazuje da je veliki deo common law-a zapravo efikasan. Njegova Economic Analysis of Law i moja Law’s Order ulaze u pitanje efikasnih pravnih normi mnogo dublje od rasprave u ovoj knjizi.

William Miller,
‘Avoiding Legal Judgement: The Submission
of Disputes to Arbitration in Medieval Iceland’, The American Journal of Legal History,
28 (1984). ‘Gift, Sale, Payment,
Raid: Case Studies in the Negotiation and Classification ofExchange in Medieval Iceland’, Speculum, 61 (1986). Miller je profesor prava koji je extensively pisao o srednjovekovnoj Islandu. On piše kao pravni stručnjak, a ne kao ekonomista, i njegovi zaključci nisu uvek
isti kao moji.

Javna politika

Martin Anderson, The Federal Bulldozer: A Critical
Analysis of Urban Renewal, 1949-1962
(Cambridge, MA: MIT Press, 1964). Knjiga
koja je pokazala šta obnova gradova radi siromašnima, a ne za njih.

Leslie Chapman, Your Disobedient Servant (London: Chatto and Windus, 1978). Fascinantan izveštaj iz prve ruke o mehanici Friedmanovog prvog zakona — zašto stvari koštaju duplo više kada ih vlade sprovode. Autor je bio britanski birokrat koji je pokušao da smanji troškove svog dela birokratije skromnim merama, kao što je nezagrevanje zgrada u kojima niko ne boravi. Tehnički je uspeo, smanjivši troškove za oko 35% bez smanjenja učinka, ali je politički propao; on više nije birokrat.

Ronald Hamowy, ur., Dealing with Drugs: Consequences of Government Control (Lexington: Heath, 1987). (JRH)

Charles Murray, Losing Ground: American Social Policy 1950-1980. (New York: Basic Books, 1984). Ovo je ubedljiva i kontroverzna knjiga. Ona tvrdi da su liberalne reforme ere Kennedyja i Johnsona, posebno u oblasti socijalne pomoći i obrazovanja, imale suprotan efekat od onog koji je bio nameren. Iako je bilo ozbiljnih kritika autorovih statistika, knjiga ostaje zanimljiva i kao istorija onoga što se dogodilo i kao objašnjenje zašto.

Robert Poole, ur., Instead of Regulation: Alternatives to Federal Regulatory Agencies (Lexington, MA: Heath, 1982). Poole je urednik magazina Reason
i jedan od retkih libertarijanaca sa kojima se obično slažem.

Julian Simon, The Ultimate Resource (Princeton: Princeton University Press, 1981). Jedna od najmoćnijih ideja poslednjih decenija bila je mit o prekomernom broju stanovništva, prema kojem smo na ivici iscrpljivanja svega, što bi donelo katastrofalne posledice. Julian Simon je napisao najbolju refutaciju koju poznajem. Iako smatram da povremeno preuveličava svoju tvrdnju — njegov „krajnji resurs“ su ljudi, i on izgleda da veruje da scenario prekomernog broja stanovništva nije samo netačan u ovom trenutku, već i praktično nemoguć — on veoma dobro odgovara na popularne argumente druge strane. Posebno, on pokazuje preplavljujuće dokaze da stvari postaju bolje, a ne lošije — ishrana, na primer, kako u nerazvijenom tako i u razvijenom svetu, postepeno se poboljšava — i objašnjava zašto su jednostavni argumenti za predstojeću katastrofu pogrešni.

Thomas Sowell, Građanska prava: Retorika ili stvarnost? (New York: Morrow, 1984). (JRH)

Richard L. Stroup i John Baden, Prirodni resursi: Birokratski mitovi i upravljanje životnom sredinom (San Francisco: Pacific Institute for Public Policy Research, 1983). Baden i Stroup, ur., Birokratija protiv životne sredine: Ekološki troškovi birokratskog upravljanja
(Ann Arbor: University of Michigan Press, 1981). (JRH)

Walter E. Williams, Država protiv Crnaca (New York: McGraw-Hill, 1982). (JRH)

History

T. Anderson and E J. Hill, ‘An American Experiment in Anarcho-Capitalism: The Not So Wild, Wild West’, The Journal of Libertarian Studies, Volume III, Number 1,1979. Anderson and Hill discuss the history of the American west as an exampleof something close to anarcho-capitalism; the theory of anarcho-capitalism they test is drawn from Part III of this book. They describe a variety of private institutions by which individual rights were effectively enforced in a society with little or no government. Their conclusion is that the system worked more or less as I predict and was much less violent than western books and movies suggest. According to their account, only two of the cattle towns ever had as many as five killings in a year. The average (for five towns over 15 years) was 1.5 homicides per year.

T. S. Ashton, The Industrial Revolution, 1760-1830 (London: Oxford University Press, 1948). E A. Hayek, ed., Capitalism and the Historians (Chicago: University of Chicago Press, 1954). Both of these books describe what really happened duringthe Industrial Revolution and how it got (mis)reported by historians.

Carlo Cippola, Money, Prices and Civilization in the Mediterranean World, Fifth to Seventeenth Century, (Gordian Press, 1967). The chapter on “The Dollars of the Middle Ages” is the source for the reference to competing government monies in Chapter 46. Lots of other interesting stuff too.

Ronald Coase and Ning Wang, How China Became Capitalist, (Palgrave Macmillan, 2012). By the authors’ account, China went from socialism to capitalism, from economic stagnation to rapid growth, not because the leadership planned it that way but because the leadership had enough sense not to stop changes that worked—even when they were inconsistent with theory and technically illegal. A real world version of Chapter 23.

Ross D. Eckert i George W. Hilton, ‘The Jitneys’, Journal of Law and Economics XV (oktobar 1972), str. 293-325. Ovaj članak predstavlja istorijsku pozadinu za Poglavlje 16. Opisuje kratko cvetanje džitni voznica u Americi i način na koji su kompanije koje su upravljale tramvajima, ne mogući da pobede na ekonomskom tržištu, uspele da zakonodavstvom izbace džitni voznice iz postojanja.

Arthur A. Ekirch,
Jr., The Decline of American Liberalism, rev. ed., (New York: Atheneum,
1980). Autor koristi
„liberalizam“ ne u njegovom modernom smislu demokratskog socijalizma
u blagom rastvoru, već u njegovom starom smislu podrške
slobodi — grublje rečeno, libertarijanizmu.
Njegova knjiga je pregled uspona i pada klasičnih
liberalnih stavova u SAD (JRH).

Milton Friedman i Anna Jacobson
Schwartz, The Great Contraction, 1929-1933 (Princeton: Princeton
University Press, 1965). Kako loše upravljanje vladom, a ne neka inherentna
nestabilnost u sistemu slobodnog preduzetništva, izazvalo Veliku depresiju. Ovo je deo dužeg i mnogo tehničkog
rada pod nazivom A Monetary History of
the United States, 1867-1957
(Princeton: Princeton University
Press, 1963).

Robert Higgs, Crisis and Leviathan: Critical Episodes in the Growth of American Government (New York: Oxford University Press, 1987). Autor tvrdi da je rast američke vlade rezultat oportunističke eksploatacije kriza kao što su ratovi i depresije. (JRH)

Jonathan R. T. Hughes, The Government Habit: Economic
Controls from Colonial Times to the Present
(New York: Basic Books, 1977). (JRH)

Jeffrey Rogers Hummel,  Emancipating Slaves, Enslaving Free Men: A
History of the American Civil War (Open Court, 1996). Istorija
Građanskog rata koju je napisao libertarijanski istoričar i ekonomista sa niskim mišljenjem o i
Uniji i Konfederaciji.

Gabriel Kolko, Railroads and Regulation, 1877-1916 (Princeton: Princeton University Press, 1965). The Triumph of Conservatism: A Reinterpretation of American History, 1900-1916 (New York: Glencoe Press, 1963). Kolko je socijalistički istoričar koji tvrdi, uz opsežne dokaze, da je krajem devetnaestog i početkom dvadesetog veka kapitalizam radio za sve osim za kapitaliste, koji su mislili da mogu zaraditi više novca tako što će naterati vladu da interveniše u njihovom korist.

James J. Martin, Men Against the State: The
Expositors of Individualist Anarchism in America, 1827-1908
(De Kalb, IL: Adrian Allen, 1953). (JRH)

John S. McGee, ‘Predatory Price Cutting: The Standard Oil (N.J.) Case’, Journal of Law and Economics, 1 (oktobar 1958), 137-69. Klasični članak koji pokazuje da je standardni udžbenički prikaz toga kako je Rokfeler osnovao svoj monopol uglavnom mit.

Sheilagh C. Ogilvie, ‘Coming of Age in a Corporate Society: Capitalism, Pietism and Family Authority in Rural Wurttemberg, 1590-1740’, Continuity and Change 1 (3), 1986, 279-331. Ovo je fascinantan članak libertarijanskog istoričara, koji opisuje kako i zašto je sloboda bila ograničena u predindustrijskom društvu. Jedna posebno interesantna tačka je uzročno-posledična veza između socijalne države i ograničenja individualne slobode. U modernoj Americi, važan argument za ograničavanje imigracije je strah da će imigranti zavisiti od socijalne pomoći, što je problem koji nije postojao u vreme kada smo imali neograničenu imigraciju. U provinciji Vürtemberg u sedamnaestom veku, gde se socijalna pomoć pružala na nivou sela, jedan od rezultata bilo je ograničenje migracija između sela. Drugi je bio taj što su građani mogli biti kažnjeni ako su pustili svoju decu da pecaju u vreme kada je trebalo da provode vreme učeći zanat.

James C. Scott, Seeing like a State: How Certain
Schemes to Improve the Human Condition Have Failed (Yale 1999). Zanimljiv i originalan prikaz toga kako su države smatrale neophodnim da promene
društva kojima vladaju kako bi ih vladale, i često nesrećne
posledice. Autor se trudi da jasno naglasi da on nije
(užas) libertarijanac.

Thomas Sowell, Ethnic
America: A History (New York: Basic Books, 1981).

Lawrence H. White, Free Banking in Britain:
Theory, Experience, and Debate, 1800-1845,
(Cambridge: Cambridge University Press, 1984). Autor opisuje
funkcionisanje sistema u kojem su novac proizvodile privatne firme na
konkurentnom tržištu.

William C. Wooldridge, Uncle Sam the Monopoly Man (New Rochelle,
NY: Arlington House, 1970). Istorija privatne
produkcije takvih tradicionalno
državnih usluga kao što su dostava pošte, izgradnja puteva i rešavanje
sporova.

Libertarijanska ideologija

Walter Block, Defending the Undefendable: The Pimp, Prostitute, Scab, Slumlord, Libeler, Moneylender, and Other Scapegoats in the Rogue’s Gallery of American Society (New York: Fleet Press, 1976). This is a peculiar book. The author argues that a wide range of what are usually considered undesirable activities are not only permissible but admirable. In some cases he may be right. The book has too much feel of ‘I know the conclusion I want to reach, now let’s find some arguments for it’ to entirely suit my taste.

Karl Hess, ‘Smrt političkih sistema’, Playboy 16 (mart 1969), 102-04,178-185. Štampano u Henry J. Silverman, ur., American Radical Thought: The Libertarian Tradition (Lexington: Heath, 1970), str. 274-290.

Michael Huemer, Problem političkog autoriteta: Ispitivanje prava na prisilu i dužnosti obedovanja (Palgrave Macmillan 2012). Analiza i pobijanje argumenata za tvrdnju da je državna prisila moralno legitimna, napisao libertarijanski filozof.

Michael Huemer, Ethical Intuitionism. (Palgrave Macmillan 2008). The author explores and defends something close to the position on moral philosophy described in Chapter 61. Not really libertarian ideology, but I could not think of a better place to put it and Huemer is a libertarian thinker of whom I have a high opinion.

J. C. Lester, Escape from Leviathan: Liberty, Welfare and Anarchy Reconciled (St. Martin’s Press 2000). An intelligent attempt to solve some of the problems in libertarian moral philosophy that I raise in Chapter 41.

Robert Nozick, Anarhija, država i utopija (New York: Basic Books, 1974).

David Osterfeld, Sloboda, društvo i država: Istraživanje mogućnosti društva bez vlade
(Lanham, MD: University Press of America, 1983). (JRH)

Ayn Rand and others, Capitalism: The Unknown Ideal (New York: New American Library, 1966). The Virtue of Selfishness (New York: New American Library, 1964). Collections of essays and passages from Rand’s books. She had a complete philosophy to sell, of which libertarianism was a part. Many libertarians buy the whole package; that is how some of them became libertarians. I don’t and didn’t, but find much of value in her writing. Her hard-core disciples are hostile to the libertarian movement, presumably on the theory that heretics are worse than pagans.

Murray N. Rothbard, Za novu slobodu: Libertarijanski manifest, 2. izdanje, (New York: Macmillan, 1978).

Murray N. Rothbard, ‘Zakon, prava svojine i zagađenje vazduha’, Cato Journal, Vol. 2, br. 1 (proleće 1982). Ovo je pokušaj istaknutog libertarijanca prirodnih prava da se pozabavi vrstama problema postavljenih u Poglavlju 41. Smatram da su njegovi odgovori nezadovoljavajući, ali možda ćete želeti da pročitate članak i sami odlučite.

John T. Sanders,
Eticki argument protiv
vlade (Washington: University Press of America, 1980). Od političkog
filozofa, za političke filozofe, i verovatno ne baš pristupačno
bilo kome drugom, uključujući i mene.

Morris i Linda Tannehill, The Market for Liberty (Lansing, MI: Morris and Linda Tannehill, 1970). Webbed. Jerome Tuccille, Radical Libertarianism: A Right Wing Alternative (New York: Bobbs-Merrill, 1970). Dve rane knjige koje zastupaju anarho-kapitalizam.

Koreni levolibertarijanizma: Antologija istorijskih spisa i Levolibertarijanizam i njegovi kritičari: Savremena debata, oba dela su uredili Peter Vallentyne i Hillel Steiner (Palgrave 2000). Levolibertarijanizam u smislu koji se koristi u ovim knjigama uglavnom se sastoji od pokušaja da se izvede egalitarno pravo koje je u skladu sa libertarijanskim samovlasništvom, finansirano vrednošću neproizvedenih resursa. Najpoznatiji zagovornik takvog pristupa bio je ekonomista iz 19^og veka, Henry George, čije moderne sledbenike ponekad nazivaju geolibertarijancima.

Jarret B. Wollstein, Društvo bez prisile: Novi koncept socijalne organizacije (Silver Spring, MD: Society for Rational Individualism, 1969). Mrežasti. Kasnije je objavljena zajedno sa knjigom Tannehillovih pod naslovom Društvo bez vlade (New York: Arno, 1972).

Ove knjige se značajno razlikuju po orijentaciji i intelektualnom nivou. Mnoge pokrivaju iste vrste pitanja kao i ja, naročito u mom trećem delu. Da sam ih smatrao potpuno zadovoljavajućim, možda ne bih napisao ovu knjigu.

Libertarijanski pokret

Brian Doherty, Radikali za kapitalizam: Slobodna istorija modernog američkog libertarijanskog pokreta (Public Affairs, 2007). Najbolja takva istorija koju poznajem.

Norman P. Barry, O klasičnom liberalizmu i libertarijanizmu (New York: St. Martin’s Press, 1987).

Henri Lepage, Sutra, kapitalizam: Ekonomija ekonomske slobode (La Salle: Open Court, 1982).

Jerome Tuccille, Obično počinje sa Ayn Rand (New York: Stein & Day, 1971).

Knjige Lepagea i Barryja su empatični pregledi libertarijanizma. Lepage piše kao novinar zainteresovan za ideje, a Barry kao politički filozof. Tuccilleova knjiga je delom lično prisećanje, a delom izveštaj iznutra o razvoju modernog libertarijanskog pokreta. Barry je inteligentan i pravedan naučnik, a Tuccille zabavan reporter i pripovedač. Moja glavna rezervacija prema obojici je u tome što su delovi njihovih knjiga koji se bave idejama i događajima o kojima ja znam najviše, upravo oni delovi koji su mi najmanje ubedljivi.

Stephen L. Newman, Liberalizam na kraju puta: Libertarijanska pobuna protiv moderne države (Ithaca: Cornell University Press, 1984). Newman pokazuje koliko je teško razumeti i objasniti set ideja kada ste apsolutno sigurni da su pogrešne. On iznosi niz legitimnih kritika libertarijanaca i libertarijanizma. Ali kada pronađe ono što mu se čini kao fatalna mana u libertarijanskim idejama, on to uzima kao potvrdu onoga što je već znao, umesto da pokuša da vidi postoji li način na koji bi libertarijanci mogli da se nose sa tim.

Geoffrey Sampson, Kraj lojalnosti: Individualna sloboda i nova politika (London: Temple Smith, 1984). Sampson je britanski libertarijanac (on preferira termin liberal). Njegova knjiga je promišljeno objašnjenje i kritika libertarijanskih ideja, osvetljena brojnim njegovim sopstvenim uvidima.

Michael S. Berliner, ur., Pisma Ayn Rand (Dutton 1995). Prvoročni prikaz impresivne i veoma neobične osobe.

Barbara Branden, Strast Ayn Rand (New York: Doubleday, 1986). Empatična biografija Rand od strane nekoga ko joj je bio blizak, zanimljiva više kao prikaz izvanredne ličnosti nego kao objašnjenje njenih ideja.

Razno

Robert Axelrod, Evolucija saradnje (New
York: Basic Books, 1984). Fascinantna diskusija, zasnovana na teoriji igara i kompjuterskim
simulacijama, o tome kako i zašto ljudi sarađuju
jedni sa drugima.

Frederic Bastiat, Zakon
(1850; ponovno izdanje, Irvington-on-Hudson, NY: Foundation for Economic Education,
1950). Jedna od klasičnih prezentacija libertarijanskog stava, napisana kada smo još uvek bili zvani liberale. Bastiat je autor, između ostalog, i peticije
svijećara iz Francuske kojom traže zaštitu od nepravedne konkurencije sunca.

Richard Dawkins, Sebični gen (New York: Oxford University Press, 1976). Objašnjenje evolucione biologije i sociobiologije — ekonomije gena. Jedna od najzanimljivijih knjiga koje sam pročitao poslednjih godina.

Diego Gambetta, Sicilijanska mafija: Posao privatne zaštite. Fascinantan prikaz mafije onakve kakva je zapravo postojala i postoji u stvarnom svetu.

Paul Goodman, Ljudi ili osoblje: Decentralizacija i mešoviti sistem (New York: Random House, 1965). Teško klasifikovati. Paul Goodman nije bio levičar kakvog ga neki levičari smatraju; bio je libertarianac i anarhista. Njegove knjige su promenljive, sa mnogo dobrih ideja.

Daniel Greenberg, Konačno slobodni: Škola Sudbury Valley (Sudbury Valley School Press, 1995). Opis i odbrana neformalnog obrazovanja (unschooling), sprovedena u okviru škole.

Friedrich A. Hayek, Put u ropstvo (Chicago: University of Chicago Press, 1944). Hayek je tvrdio da centralno planirana ekonomija mora dovesti do totalitarizma.

Sonia Orwell i Ian Angus, ur., Zbir eseja, novinarstva i pisama Georgea Orwella. (New York: Harcourt Brace, 1968). Orwell je moj omiljeni politički esejista, socijalista sa libertarijanskim simpatijama koji je prepoznao mnoge probleme socijalizma, ali nije video bolju alternativu. Njegova spremnost da iskreno diskutuje o problemima u sopstvenom položaju trebalo bi da bude model svim ideološkim piscima.

Alvin Rabushka, Hong Kong: Studija o ekonomskoj slobodi (Chicago: University of Chicago Press, 1979). (JRH)

David Skarbek, Društveni poredak podzemlja: Kako zatvorski bande upravljaju američkim kaznenim sistemom. Fascinantan opis sistema sprovođenja prava koji je spontano nastao unutar zatvora u modernoj Americi.

Thomas Sowell, Vizija odabranih: Samopohvaljivanje kao osnova socijalne politike (BasicBooks, 1995). Depresivno ubedljiv prikaz modernog liberalizma od strane sposobnog i originalnog mislioca.

Lysander Spooner, Bez izdaje: Br. VI, Ustav bez autoriteta (1870; izdanje u ponovnom štampu, Larkspur, CO: Pine Tree Press, 1966). Navedeno u poglavljima 6 i 28.

Edward P. Stringham, ur., Anarhija i pravo: Politička ekonomija izbora (Transaction Publishers, 2007). Zbirka članaka, uključujući neke od mojih.

Thomas S. Szasz, Proizvodnja ludila: Komparativna studija Inkvizicije i pokreta za mentalno zdravlje (New York: Harper and Row, 1970), Mit mentalne bolesti: Temelji teorije ličnog ponašanja revidirano izdanje (New York: Harper and Row, 1974), Ceremonijalna hemija: Ritualno progonjenje droga, zavisnika i dilera, revidirano izdanje, (Holmes Beach, FL: Learning Publications, 1985). Szasz je bio zanimljiv pisac — libertarijanski psihijatar koji je duboko sumnjao u psihijatrijsku profesiju i smatrao mentalnu bolest obmanjujućom i opasnom metaforom. Ovde i drugde on se protivi zatvaranju nevinih ljudi samo zato što mislite da su ludi.

Sve što je napisao H. L. Mencken. Rothbard ga je nazivao radosnim libertariancem. Bio je i jedan od najvećih esejista veka. Menckenov stil je za Billa Buckleya ono što je Buckleys stil za moj.

Sadržaj na mreži

Slate Star Codex: Zbirka eseja koja je verovatno najbolji blog koji postoji. Autor je inteligentan, razuman i ulaže neverovatnu količinu truda u svoje objave.

U poglavlju 30 zamislio sam svet u kojem svi žive u kućama na točkovima — savršena mobilnost kao ograničenje vlasti. Zamenite kuće na točkovima džinovskim splavovima, plovnim zajednicama, i možda ćete, uz mnogo sreće, dobiti pravu realnu verziju te ideje.

Econlog: Blog na kojem pišu neki ljudi o kojima mislim lepo.

Kritike libertarijanizma nekoga ko je razumniji nego što kritičari obično budu, mada manje razumnog nego što bih želeo.

Sajt Larryja Lessiga, koji još uvek nije shvatio da je libertarianac.

Sajt Bryana Caplana, libertarijanca i, što je još važnije, dobrog ekonomistu i originalnog mislioca. Profesor koji redovno igra igrice uloga sa svojim postdiplomskim studentima i ima svoju staru D&D mapu u kancelariji. Kao što bi neki moji prijatelji rekli, on je prava zabava.

Zanimljiv esej Nozicka koji pokušava da objasni antikapitalističku pristrasnost modernih intelektualaca.

Sajt Erica Raymonda, najpoznatijeg kao vodeća figura u Open Source pokretu. On je takođe artikulisan i zanimljiv libertarianac. Blago ludo, kao i svi najbolji ljudi.

Moć ubija: R.J. Rummelove statistike o ljudima koje su ubile njihove sopstvene vlade.

Mrežno razmenjivanje stavova koje uključuje mene i nekoliko drugih libertarianaca, a fokusira se na pokušaj onih koji sebe nazivaju „Bleeding Heart Libertarians“ da preusmere libertarijanski pokret i kritike na isti račun.

Revije

Cato Journal, 224 Second Street SE, Washington, DC 20003. Naučni libertarijanski časopis orijentisan ka javnoj politici.

Critical Review, 532 Broadway, 7th Floor, New York, NY 10012. Visokoteoretski kvartalni časopis namenjen i libertariancima i ne-libertarijancima.

Free Life, 9 Poland Street, London W1V 3DG, Engleska. Rigorozan, mada retko izlazeći, libertarijanski magazin koji se objavljuje u Britaniji.

The Freeman, 30 South Broadway, Irvington-on-Hudson, NY 10533. Objavljuje ga Foundation for Economic Education (FEE), cenjeni promotor klasičnog liberalizma. Ova mesečna publikacija je besplatna na zahtev.

The Intellectual Activist: An Objectivist Review. Aktuelni događaji analizirani iz Randijanske perspektive.

Liberty. Dugim godinama, Liberty, koju je uređivao pokojni Bill Bradford, a koju su pisali libertarijanci za libertarijance, bio je moj omiljeni libertarijanski magazin. Njegova arhiva prošlih članaka je najbolji primarni izvor koji poznajem za istoriju modernih libertarijanskih ideja. Nastavlja se objavljivati kao besplatni onlajn magazin.

Reason, redakcije: 2716 Ocean Park Boulevard, Suite 1062, Santa Monica, CA 90405; pretplate: Box 27977, San Diego, CA 92128. Ovaj mesečni magazin je jedna od najduže postojećih libertarijanskih publikacija. Sada je posvećen širenju uticaja, sadržeći uglavnom informativne članke dizajnirane da ubede ne-libertarijance.

Reason Papers, Odeljenje za filozofiju, Auburn University, AL 36849. Naučni libertarijanski časopis koji izlazi otprilike jednom godišnje.

The Voluntaryist. Kombinuje libertarianizam sa principijanim pacifizmom i nenasilnim otporom. Po principu se protivi izbornom političkom delovanju. Takođe objavljuje istorijske članke o američkoj i britanskoj individualističko-anarhističkoj tradiciji.

Organizacije i instituti

Advocates for Self-Government. Libertarijanska organizacija zasnovana na lokalnim ograncima.

Cato Institute. Veliki i aktivan libertarijanski institut za javnu politiku.

The Foundation for Economic Education (FEE). Libertarijanska organizacija koja postoji veoma dugo i još uvek je aktivna. http://www.fee.org.

The Fraser Institute. Kanadski think tank za slobodno tržište.

The Friedman Foundation for Educational Choice. Organizacija koju su moji roditelji osnovali kako bi promovisali ideju školskih vaučera. Do trenutka kada ovo pročitate, „Friedman“ je možda izbačen iz naziva, zbog rezervi koje su moji roditelji izrazili u vezi sa organizacijama koje prežive svoje osnivače, a nastavljaju da deluju u njihovo ime.

The Future of Freedom Foundation.

Institute for Economic
Affairs. Uticajan britanski think tank za slobodno tržište.

The Institute for Humane Studies. A libertarian organization that runs workshops, at
some of which I have spoken, funds speakers, provides scholarships and engages
in other educational activities.

Institute for Justice. Libertarijanska advokatska firma koja zastupa javni interes i vodi sporove protiv širokog spektra državnih kršenja individualnih sloboda. Jedina organizacija kojoj redovno uplaćujem novac.

Libertarian Alliance. Britanska organizacija članstva koja kombinuje unutrašnje debate sa širenjem uticaja. Podelila se na dva dela pre oko trideset godina zbog unutrašnjih konflikata, pri čemu oba dela nastavljaju da koriste isto ime. Jedan ima veb sajt.

Libertarian Futurist Society. Za libertarijanske ljubitelje naučne fantastike.
Objavljuje bilten pod nazivom Prometheus i
sponzoriše nagradu Prometheus, koja se dodeljuje romanima koji promovišu
slobodu.

Libertarijanska partija. Poslednjih godina, LP je jedna od najaktivnijih libertarijanskih organizacija, pokrećući kandidate za različite funkcije i ostvarujući značajnu medijsku pažnju.

Ludwig Von Mises Institute: Libertarijanska organizacija sa velikim prisustvom na internetu. Oni teže da prate stavove Rothbarda i, možda kao rezultat toga, da budu kritični prema mojim. Dobar izvor besplatnih e-knjiga autora koje oni odobravaju.

National Taxpayers Union. Lobistička organizacija posvećena smanjenju i oporezivanja i državnih rashoda.

Property and
Environment Research Center. A research foundation offering a libertarian approach
to environmental issues.

Students for Liberty. A lively student libertarian organization that holds
conferences at some of which I have spoken.